«Η Κρητική Αρκαδία από αρχαιοτάτων χρόνων έως σήμερα αλλά και αύριο»

Με φόντο την ιστορική μνήμη και το πολιτιστικό αποτύπωμα της Αρκαδίας στην καρδιά της Κρήτης, πραγματοποιήθηκε στο Ίνι Δήμου Μινώα Πεδιάδας, 5-7 Σεπτεμβρίου, το τριήμερο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Η Κρητική Αρκαδία από αρχαιοτάτων χρόνων έως σήμερα αλλά και αύριο».

Το Συνέδριο διοργάνωσε το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας, με τη συνδρομή του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, της Περιφέρειας Κρήτης, των Δήμων Βιάννου & Γόρτυνας και των τοπικών Πολιτιστικών Συλλόγων Ινίου-Μοναστηρακίου, Παναγιάς, Αφρατίου, Παρτίρων και Αρκαλοχωρίου.

Στο συνέδριο συμμετείχαν ιστορικοί, φιλόλογοι, αρχαιολόγοι, γλωσσολόγοι, λαογράφοι, περιηγητές και ερευνητές, οι οποίοι ανάδειξαν πτυχές της παρουσίας και της συμβολής της Αρκαδίας στην Κρήτη, από την αρχαιότητα έως το σήμερα. Το Συνέδριο ολοκληρώθηκε την Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου, με τη στρογγυλή τράπεζα στο Εκθεσιακό Κέντρο Αρκαλοχωρίου, όπου  συζητήθηκαν προτάσεις για την προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων της περιοχής.

Κατά την έναρξη του συνεδρίου, ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου, στον χαιρετισμό του τόνισε ότι η Κρητική Αρκαδία υπήρξε ένα σπουδαίο κέντρο πολιτισμού και ταυτότητας, που συνδέει την Κρήτη με την Πελοπόννησο, με τα αρχαιολογικά ευρήματα, τις επιγραφές και τα μνημεία της να μαρτυρούν μια ευημερούσα πόλη και ένα πρότυπο κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης.

Υπογράμμισε ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν πρέπει να μένει στο παρελθόν, αλλά να αποτελεί ζωντανή δύναμη γνώσης, παιδείας και ανάπτυξης. Διαβεβαίωσε ότι ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που στοχεύει στην ανάδειξη και προστασία αυτού του πλούτου, τονίζοντας ότι το συνέδριο πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη στιγμή όπου καταβάλλονται προσπάθειες για τη διάσωση του σπουδαίου μνημείου στο Λόφο της Παπούρας. Όπως σημείωσε, πρόκειται για έναν χώρο μεγάλης αρχαιολογικής αξίας, τον οποίο ο Δήμος θα αναδείξει και θα παραδώσει στις επόμενες γενιές ως πηγή γνώσης, έμπνευσης και ιστορικής συνέχειας.

Κλείνοντας, ευχαρίστησε το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας για την πρωτοβουλία της διοργάνωσης και τους επιστήμονες για τη συμμετοχή τους, καταλήγοντας ότι «η Αρκαδία της Κρήτης ανήκει στην ιστορία, αλλά και στο αύριο και είναι στο χέρι μας να την προστατεύσουμε και να την εντάξουμε στη ζωή μας ως παρακαταθήκη μνήμης και δημιουργίας».

Οι ομιλητές

Στο τριήμερο Συνέδριο μίλησαν οι:

1η μέρα, Ίνι, Γραφεία Πολιτιστικού Συλλόγου: Αντώνης Βασιλάκης «Αρκάδες από την Πελοπόννησο στην Κρήτη», Άννα Στραταριδάκη, Εμμανουήλ Χαλκιαδάκης, Μαρίνος Κριτσωτάκης, Καλλιόπη Εμμ. Γκαλανάκη, Νικόλαος Βασιλάκης «Η αρχαία Αρκαδία και η ύδρευσή της: η μαρτυρία των πηγών», Μαρίνος Κριτσωτάκης «Η διαχείριση των υδάτινων πόρων στην κρητική Αρκαδία (Αφρατί, Ίνι): ομιλία και προβολή video», Καλλιόπη Εμμ. Γκαλανάκη και Νικόλαος Βασιλάκης «Το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο της Αρκαδίας (Ίνι): ομιλία και προβολή video», Άννα-Βασιλική Καραπαναγιώτου και Σωκράτης Κουρσούμης «Υδάτινες ιστορίες και μύθοι από το Λύκαιο όρος της Αρκαδίας ως τους Αρκάδες της Κρήτης», Βικτώρια Κλεινάκη και Καλλιόπη Εμμ. Γκαλανάκη «Το ρωμαϊκό Υδραγωγείο της Αρκαδίας (Ίνι): παρουσίαση ψηφιακού μοντέλου ρωμαϊκού υδραγωγείου», Κωνσταντίνος Τζιαμπάσης «Η αρχαία Αρκαδία της Κρήτης. Στην αναζήτηση μιας αρχαίας πόλης (;)», Κλεάνθης Σιδηρόπουλος «Σχεδίασμα νομισματικής ιστορίας της κρητικής Αρκαδίας», Κατερίνα Παναγοπούλου «Κρητικοί Αρκάδες και Πελοποννησιακή Αρκαδία: οι νομισματικές γέφυρες», Άγγελος Χανιώτης «Οι Αρκάδες κατά τη Ρωμαιοκρατία», Αθανασία Κάντα «Η περιοχή των Αρκάδων και του Ρυτίου στις απαρχές της Ελληνικής Ιστορίας», Giacomo Biondi «Η νεκρόπολη στον λόφο του Προφήτη Ηλία στο Αφρατί, έναν αιώνα μετά την ανασκαφή», Giacomo Fadelli «Afrati in the first Millennium BC: New data from the reassessment of the Italian Archaeological Missions», David Gilman Romano και Mary Voyatzis «The Sanctuary at Mt. Lykaion as the Arkadian Birthplace of Zeus», Ζαχαρίας Αλετράς « Στα ίχνη του Castel Rizou / Belvedere κατά τη βυζαντινή περίοδο: αρχαιολογικά δεδομένα και ιστορική έρευνα», Matteo G. Randazzo «Emptiness or a white canvas? An archaeological assessment of Arcadia and its hinterland during the 8 th – 10 th centuries AD (Central Crete)», Σαμάνθα Ξημέρη «’Για μια χούφτα δολάρια’: Αρχαϊκά πιθάρια από το Αφρατί και οι τύχες τους στον 20ο αιώνα», Νίκος Παναγιωτάκης « Η Αρκαδία μέσα από την επιφανειακή έρευνα της γεωγραφικής ενότητας της Πεδιάδας», Μανόλης Μανούτσογλου « Οι Κορυνήτες: σύνδεση μύθων και τόπων»

2η ημέρα. Αφρατί, Δημοτικό Σχολείο: Εμμανουήλ Χαλκιαδάκης «Αρχαία Αρκαδία Κρήτης – Αφρατί Πεδιάδος: τόπος και άνθρωποι στους νεότερους χρόνους», Ελένη Μπριτζολάκη «Αγωνιστές των Βακιωτών κατά τον 19ο και 20ο αιώνα», Μανόλης Δρακάκης και Ευαγγελία Τακάκη «Εγκληματικότητα και ποινική καταστολή στην κρητική Αρκαδία από τον 17ο ως τον 19ο αιώνα. Μια πρώτη προσέγγιση», Αταλάντη Μιχελογιαννάκη-Καραβελάκη «Τοπωνύμια των χωριών Αυλή, Ίνι, Μοναστηράκι, Μαχαιράς, Παναγιά, Άνω και Κάτω Πουλιές: Ειδολογική προσέγγιση», Ζαχαρίας Σμυρνάκης «Θεώρηση αρχαιόθετων τοπωνυμίων της κρητικής Αρκαδίας: Αρμίχια, Αφρατί, Έμπαρος, Έργανος, Ίνι, Νιπιδιτός, Παγές, Σαμί», Εμμανουήλ Ανδρουλιδάκης « Η επισκόπηση του όρου ‘κοινόν’ από την Ελληνιστική στην πρωτοβυζαντινή εποχή», Μανόλης Μανούτσογλου «Πόσο γεωλογική Αρκαδία υπάρχει στην Κρήτη;» [Ποιες ομοιότητες υπάρχουν μεταξύ των πετρωμάτων, άρα και του τοπίου (που το δομούν και εκκινεί από το γεωγραφικό ανάγλυφο και τη δημιουργία του εδάφους) μεταξύ Πελοποννησιακής και Κρητικής Αρκαδίας:], Έρη Ανταλουδάκη «Η Αξία της Φυσικής Βλάστησης και Χλωρίδας στις αγροτικές εκτάσεις της Κρήτης – Με έμφαση στην περιοχή της Μεσαράς», Εμμανουήλ Μακράκης «Οι απαρχές της εκπαίδευσης των νεότερων Αρκάδων: Προσδοκίες και προσκόμματα σε μια περίοδο διαρκούς μετάβασης (1868 – 1913)», Ιωάννης Βολανάκης «Η κρητική Αρκαδία στο Οδοιπορικό του αυστριακού περιηγητή Franz W. Sieber (1817)», Άννα Μανουκάκη «Η επίσκεψη του άγγλου περιηγητή Robert Pashley στην κρητική Αρκαδία το 1834 και η περιγραφή των χώρων και των ανθρώπων της», Νίκος Γιγουρτάκης «Η έρευνα του T. A. B. Spratt για τη θέση της αρχαίας Αρκαδίας στην Κρήτη», Μιχάλης Δρετάκης «Η ανάγκη προστασίας των μικρών υδατορεμάτων της Κρήτης. Η περίπτωση του Αυλίτη – Ινιώτη», Μαρία Σεργάκη «Ιερά Επισκοπή Αρκαδίας. Πορεία στον Χώρο και στον Χρόνο», Γεώργιος Καλλέργης «Επισκοπή Αρκαδίας. Το ιδιαίτερο ιστορικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον της αρχαίας Επισκοπής Αρκαδίας κατά τη Βενετοκρατία, Ζαχαρίας Καλοχριστιανάκης «Η Αρκαδία πόλη και η Ιερά Μητρόπολη Γορτύνης και Αρκαδίας. Βίοι παράλληλοι», Γεώργιος Ν. Πετράκης «Παραδοσιακοί οικισμοί: Πολεοδομική συγκρότηση και μορφολογία», Κώστας Μουτζούρης «Η κρητική Αρκαδία του Χριστόφορου Λιοντάκη και του Αριστοφάνη Χουρδάκη», Γιώλα Επιτροπάκη «Κρητική Αρκαδία: Από τον αρχαίο Πολιτισμό στη σύγχρονη συγγραφική δημιουργικότητα», Μαρία Χαραλαμπάκη «Το αποτύπωμα των Μικρασιατών προσφύγων στα χωριά της περιοχής του πρώην Δήμου Αρκαλοχωρίου στην οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική ζωή του τόπου».

3η Ημέρα [πρωί], Πάρτιρα, Ενοριακό Κέντρο: Δημήτρης Ν. Μουδατσάκης «Ο ιατρός και αγωνιστής Εμμανουήλ Παπαδημητρόπουλος και το έργο του», Αριστομένης Συγγελάκης και Γεώργιος Α. Καλογεράκης «Η καταναγκαστική εργασία στο ‘Φρούριο Κρήτη’ των πολιτών των χωριών Ίνι, Μοναστηράκι, Βακιώτες, Μαχαιράς, Αυλή, Ρουσοχώρια, Δραπέτι, Παναγιά, Πάρτιρα, Λευκοχώρι, Βιτσιλιά, Κασσάννοι, Μπαδιάς, Σκινιάς, τα κατοχικά χρόνια 1941- 1944», Γεώργιος Α. Καλογεράκης και Όλγα Ν. Δραμουντάνη «…με λένε Μαρία, με λένε Δέσποινα, με λένε Μαριγώ, με λένε Αικατερίνη…», Μαρία Φραγκιαδάκη «Στο λυκόφως μιας πλούσιας προφορικής παράδοσης. Δημοτικά τραγούδια και άλλα είδη του λαϊκού λόγου στην επικράτεια της κρητικής Αρκαδίας. Σε καταγραφές από τα Πάρτιρα και άλλα χωριά της περιοχής», Αγγελική Καραγιάννη «Γνωστοί και άγνωστοι οικισμοί στην περιφέρεια του χωριού Πάρτιρα Μονοφατσίου. Η σημασία και οι προοπτικές τους για το μέλλον», Αριάδνη Παπαδάκη «Η θέση της γυναίκας και η εξέλιξή της, στο πέρασμα των χρόνων, στην κρητική Αρκαδία»,
Βασιλική Παπουτσάκη «Τα εδέσματα και η φιλοξενία στην περιοχή της κρητικής Αρκαδίας».
Περιδιάβαση στις ομορφιές των Παρτίρων και ξενάγηση στη Μικρή Επισκοπή των Παρτίρων με ξεναγούς τον Μανόλη Πατεδάκη, την Αγγελική Καραγιάννη και τον Ζαχαρία Αλετρά και κατάληξη στον μεγάλο Πλάτανο.
3η ημέρα [Απόγευμα] στο Εκθεσιακό Κέντρο Αρκαλοχωρίου: Καλλιόπη Γκαλανάκη, «Οι αρχαιολογικές Θέσεις της κρητικής Αρκαδίας», Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης «Η προστασία και η ανάδειξη των αρχαιοτήτων της κρητικής Αρκαδίας. Το αύριο και το μέλλον της», Απολογισμός των εργασιών του συνεδρίου.