«Ανοίγει» το Τριώδιο!

Σήμερα Κυριακή 21 Φεβρουαρίου, του Τελώνου και Φαρισαίου, «ανοίγει» το Τριώδιο, μία Εκκλησιαστική περίοδος δέκα εβδομάδων που φτάνει μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο.

Το Τριώδιο έχει λάβει την ονομασία του από το ομώνυμο εκκλησιαστικό βιβλίο, το οποίο περιλαμβάνει τους ύμνους που ψάλλονται στις εκκλησίες κατά τη συγκεκριμένη περίοδο. Οι ύμνοι αυτοί έχουν τρεις ωδές σε αντίθεση με τους υπόλοιπους ύμνους τις εκκλησίας, οι οποίοι έχουν εννέα ωδές. Αυτός είναι και ο λόγος που το βιβλίο αυτό, και κατ’ επέκταση και η συγκεκριμένη χρονική περίοδος, ονομάστηκαν τριώδιο.

Οι περισσότεροι από εμάς έχουν συνδέσει το Τριώδιο με τις αποκριές και τα καρναβαλικά έθιμα, λόγω της σύνδεσης που έχουν κάνει οι άνθρωποι και το ξεφάντωμα πριν από τη μεγάλη Νηστεία της Σαρακοστής. Το καμπανάκι, βέβαια, που κρούουν οι επιστήμονες για την ένταση και τη διάρκεια της πανδημίας δεν επιτρέπουν την πραγματοποίηση αποκριάτικων εκδηλώσεων και έτσι δεν θα γίνει καμιά ”παρέλαση” ή ανοικτή εκδήλωση.

Εξαγνισμός

Η πραγματική όμως διάσταση του Τριωδίου, είναι βαθιά θρησκευτική και σηματοδοτεί την εισαγωγή στη διαδικασία του εξαγνισμού του ανθρώπου μέσω της σαρανταήμερης νηστείας που ξεκινάει αμέσως μετά τις απόκριες.

Για την Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση, η περίοδος του Τριωδίου είναι μια κινητή περίοδος, η οποία διαιρείται σε τρεις μικρότερες, δηλαδή Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι Κυριακή της Τυροφάγου, Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Σάββατο Του Λαζάρου και Κυριακή των Βαΐων το βράδυ μέχρι το Μεγάλο Σάββατο πριν την Ανάσταση. Οι Κυριακές του Τριωδίου είναι οι εξής: Τελώνου και Φαρισαίου, Ασώτου,  Απόκρεω  Τυροφάγου.

ΠΡΩΤΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: Την πρώτη εβδομάδα γίνεται «κατάλυση στα πάντα», δηλαδή τρώγεται ελεύθερα κάθε φαγητό ακόμα και την Τετάρτη και Παρασκευή. Για το λόγο αυτό ονομάζεται «ελεύθερη» ή «απόλυτη».

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: Την δεύτερη εβδομάδα του Τριωδίου γίνεται «κατάλυση στα πάντα» όλες τις ημέρες, εκτός της Τετάρτης και Παρασκευής. Την Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας, στην Ελλάδα υπάρχει το έθιμο της Τσικνοπέμπτης (4 Μαρτίου), κατά την οποία καταναλώνονται κρεατικά, δεδομένου ότι μετά από τρεις ημέρες αρχίζει ουσιαστικά η νηστεία.

ΤΡΙΤΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: Η τρίτη εβδομάδα του Τριωδίου, είναι αυτή της Τυροφάγου ή Τυρινής, οπότε όλες τις ημέρες γίνεται κατάλυση σε όλα τα γαλακτοκομικά προϊόντα, του αυγού, των ψαριών και φυσικά του ελαιολάδου, απαγορεύεται όμως η κρεοφαγία.

ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: Από την τέταρτη εβδομάδα, με την Καθαρά Δευτέρα (15 Μαρτίου), αρχίζει η Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Η Τσικνοπέμπτη

Η Tσικνοπέμπτη (4 Μαρτίου) είναι η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου, περίοδος που οι άνθρωποι προετοιμάζονται για την μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Η Τσικνοπέμπτη δίνει  την ευκαιρία στα νοικοκυριά να καταναλώσουν με εορταστικό και χαρούμενο τρόπο ότι κόκκινο κρέας τους έχει απομείνει πριν από τη νηστεία της Σαρακοστής. Η λέξη “τσικνοπέμπτη” προέρχεται από την λέξη “τσίκνα” (η μυρωδιά του ψημένου κρέατος) και από την λέξη “Πέμπτη”. Γιορτάζεται άλλωστε την Πέμπτη, 11 ημέρες πριν την Καθαρά Δευτέρα. Είναι μια μέρα προετοιμασίας για την μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής πριν από το Πάσχα, μια προετοιμασία που έγκειται στην προσπάθεια να βιώσουμε τις επερχόμενες ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Τσικνοπέμπτη βρίσκεται στη 2η εβδομάδα της περιόδου που εκκλησιαστικά ονομάζεται Τριώδιο, η οποία αποτελείται από τρεις εβδομάδες πριν εισέλθουμε στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, δηλαδή την νηστεία πριν από το Πάσχα. Ο λόγος που έχει καθιερωθεί αυτή η γιορτή να γίνεται ημέρα Πέμπτη, είναι πως η ορθόδοξη εκκλησία θεωρεί σημαντικές τις νηστείες της Τετάρτης και της Παρασκευής, οπότε και έγινε επιλογή της ενδιάμεσης ημέρας από την Τετάρτη και την Παρασκευή.

Ημερολόγιο 

21 Φεβρουαρίου Τελώνου και Φαρισαίου. Ανοίγει το τριώδιο. 28 Φεβρουαρίου: Του Ασώτου. 4 Μαρτίου:  Τσικνοπέμπτη. 6 Μαρτίου : Α’ Ψυχοσάββατο. 7 Μαρτίου: Αποκριά (Της Απόκρεω). 14 Μαρτίου : Αποκριά (Της Τυροφάγου). 15 Μαρτίου:  Καθαρά Δευτέρα.  21 Μαρτίου:  Κυριακή της Ορθοδοξίας. 24 Απριλίου: Του Λαζάρου.  25 Απριλίου:  Κυριακή των Βαΐων. 30 Απριλίου: Μεγάλη Παρασκευή. 2 Μαΐου: Το Άγιο Πάσχα.