Γιόρταζαν για δεκαετίες… λάθος Άγιο! Σε ξωκλήσσι στα Σελλιά Ρεθύμνου

Οι εργασίες αποκατάστασης των τοιχογραφιών σε ένα μικρό ξωκλήσι στα Σελλιά Ρεθύμνου, «έφεραν τα πάνω κάτω» για τους πιστούς της περιοχής καθώς, μετά από πολλές δεκαετίες, αποκαλύφθηκε πως όλα τα χρόνια  που προηγήθηκαν γιόρταζαν… εντελώς λάθος Άγιο (!) αφού ο συγκεκριμένος ναός ήταν αφιερωμένος σε άλλον-ή μάλλον σε άλλους!

Μέχρι πολύ πρόσφατα, οι κάτοικοι της περιοχής  πίστευαν πως ο παμπάλαιος ναός με τις μαυρισμένες από το χρόνο βυζαντινές τοιχογραφίες που βρίσκεται έξω από τα Σελλιά Δήμου Αγίου Βασιλείου, μέσα στα λιόφυτα,  ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Φώτιο, το Μέγα Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και τον εόρταζαν κάθε χρόνο στις 6 Φεβρουαρίου.  Μόνο ένας υπερήλικας, όπως θυμάται ο ιερέας του χωριού, επέμενε πως οι χωριανοί «έκαναν λάθος» στον Άγιο, αλλά ουδείς έλαβε υπόψη τη μαρτυρία του, μέχρι που ανακάλυψαν… «κατόπιν… (λάθος) εορτής» πως ο γέροντας είχε δίκιο!

Η αποκάλυψη

Η αποκάλυψη του λάθους έγινε από ομάδα συντηρητών που με επικεφαλής τον Θανάση Τρουλινό ανέλαβαν να καθαρίσουν τις τοιχογραφίες του ναού. Όπως μας είπε ο ίδιος ο κ. Τρουλινός, μιλώντας στην «Άποψη του νότου»,  «στο συγκεκριμένο ναό γιόρταζαν κάθε Φλεβάρη το Μέγα Φώτιο, αλλά όταν, μετά τη συντήρηση που κάναμε, αποκαλύφθηκαν οι τοιχογραφίες που μέχρι τότε ήταν ολόμαυρες και δεν φαινόταν τίποτα, είδαμε να απεικονίζονται τα μαρτύρια του Φώτιου και του Ανίκητου οι οποίοι εορτάζουν τον Αύγουστο». Όπως μας ανέφερε ο συντηρητής των τοιχογραφιών, «ο ναός είναι πολύ παλιός, αλλά από αυτόν σωζόταν μόνο το βόρειο κλίτος. Τη δεκαετία του ΄60 χτίσανε το τμήμα που έλειπε, συμπληρώνοντας τη νότια πλευρά του- εξ ου και δεν υπάρχουν εκεί τοιχογραφίες».

Νέα δεδομένα

Ο πατήρ Ιωάννης Βάθης, εφημέριος στα Σελλιά, μας μίλησε για την απρόβλεπτη αποκάλυψη που αίφνης άλλαξε εντελώς  τα δεδομένα για το μικρό ναό της περιοχής του: «Το εκκλησάκι χτίστηκε γύρω στον 14ο αιώνα. Επί πολλές δεκαετίες τιμούσαμε σε αυτό το χώρο το Μέγα Φώτιο από την Κωνσταντινούπολη. Όταν ξεκινήσαμε τον καθαρισμό των τοιχογραφιών που έχουν απομείνει, με ρωτούσαν οι αρχαιολόγοι-συντηρητές να τους πω για το μαρτύριο του Μεγάλου Φωτίου, διότι κάτω από το μαύρο που έβγαλαν από τον τοίχο, φαινόταν κάποιο μαρτύριο Αγίου.  Μου ζητούσαν λοιπόν να τους πω το βίο  του Φωτίου, ο οποίος όμως εκοιμήθη οσιακώς- δεν μαρτύρησε. Έτσι, ψάξαμε να βρούμε ποιος Άγιος απεικονιζόταν τελικά στον τοίχο του ναού και βρήκαμε πως οι εικόνες αντιστοιχούν στο βίο των Αγίων Μαρτύρων Φωτίου και Ανικήτου. Η παράδοση, εδώ στην περιοχή, έλεγε ότι η εκκλησία είναι του Αγίου Φωτίου, αλλά δεν  ξεκαθάριζε… ποιανού Φωτίου. Η εκκλησία μισογκρεμίστηκε και ερειπώθηκε για πολλά χρόνια και όταν ο ναός αποκαταστάθηκε και άρχισε να λειτουργείται ξανά, οι κάτοικοι της περιοχής, μια που ακουγόταν το όνομα του Φωτίου, εόρταζαν τη μνήμη του Μέγα Φωτίου του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως».

Λάθος εποχή

Όπως θυμάται ο ιερέας «όταν πριν 3-4 χρόνια επισκέφτηκα το μακαριστό πλέον χωριανό μας Γιώργη Γουμενάκη, μου είχε πει ότι “δεν γιορτάζει το Χειμώνα ο Αη Φώτης” και ότι “τον λειτουργάνε λάθος εποχή” – αλλά εγώ δεν τον ρώτησα περισσότερα για το θέμα, καθώς αφενός σκέφτηκα ότι είναι γέρος άνθρωπος και δεν πρέπει να τον κουράζω και αφετέρου δεν έδωσα μεγάλη σημασία στα λεγόμενα του. Όταν όμως ξεκίνησε ο καθαρισμός των τοιχογραφιών, ξαναήρθαν στη σκέψη μου τα λόγια του καθώς αποκαλύφθηκε ότι ο ναός είχε αφιερωθεί στη μνήμη των μαρτύρων Φωτίου και  Ανικήτου, η μνήμη των οποίων δεν εορτάζεται Χειμώνα αλλά Καλοκαίρι και συγκεκριμένα στις 12 Αυγούστου».

«Διπλή» γιορτή

Όσο για το «τι μέλλει γενέσθαι» από δω και πέρα,  όπως φαίνεται,  ιερέας και ενορίτες επέλεξαν  μία… «Σολομώντεια λύση»: θα τιμούν πλέον κάθε  Αύγουστο τους Φώτιο & Ανίκητο, αλλά θα συνεχίσουν να τιμούν και τον Μέγα Φώτιο κάθε Φεβρουάριο, όπως έκαναν όλα τα χρόνια. Όπως μας είπε ο πατήρ Ιωάννης «Ο ιερός αυτός ναός δεν βρέθηκε να είναι εγκαινιασμένος. Έτσι εμείς δεν θα… χαλάσουμε το χατίρι ούτε εκείνων που τιμούσαν το Μέγα Φώτιο, ούτε εκείνων που έκτισαν την εκκλησία στη μνήμη των Μαρτύρων Φωτίου και Ανικήτου. Στην Εκκλησία του Χριστού όλα τα συνετά χωράνε»!

Τοιχογραφίες

Στις σωζόμενες και συντηρημένες πλέον τοιχογραφίες του ναού στα Σελλιά, οι οποίες συνέβαλλαν στο να αποκαλυφθεί, έστω και μετά από πολύχρονη καθυστέρηση,  σε ποιους ήταν αφιερωμένη η εκκλησία,  διακρίνονται σκηνές από το μαρτυρικό βίο των δύο Αγίων-ανάμεσα σε αυτές είναι και ο επιχειρούμενος αποκεφαλισμός του Ανίκητου, το δέσιμο του σε τροχό, ο εναγκαλισμός θείου & ανιψιού, ο λιθοβολισμός τους και το σύρσιμο τους από άλογα. Στην μικρή εκκλησία υπάρχουν ακόμα τοιχογραφίες που απεικονίζουν την προδοσία του Ιούδα, τον Πέτρο να κόβει το αυτί του δούλου κατά τη σύλληψη του Χριστού, τη Σταύρωση, την Αποκαθήλωση, τον Επιτάφιο θρήνο και την Ανάληψη.