Νότια Κρήτη
Kαλαθοπλεκτική στη Νύβριτο Μεσαράς τον 21ο αιώνα (φώτο)
Στις φωτογραφίες βλέπουμε το κ. Λερετάκη σε στιγμές της εργασίας του.
Στο πέρασμα του ο χρόνος δεν αφήνει τίποτα αμετάβλητο, τα πάντα στο κόσμο γύρω μας περνούν από την ακμή στην παρακμή και στην λήθη. Πρόκειται για παλιά επαγγέλματα που ο εκσυγχρονισμός και η πρόοδος τα έκανε σταδιακά να φθίνουν μέχρι να χαθούν αφού πλέον δεν εξυπηρετούσαν τις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου. Πρόκειται για το επάγγελμα του καλαθοπλέκτη ή καλαθά.
Όμως στο χωριό της ρίζας του Ψηλορείτη, τη Νύβριτο ο κ. Λερετάκης Μπάμπης αναβιώνει το επάγγελμα του καλαθοπλέκτη, καθώς το κληρονόμησε από τον πατέρα του που και εκείνος ασκούσε το επάγγελμα της καλαθοπλεκτικής. Στον ίδιο χώρο που δούλευε ο πατέρας του ο κ. Λερετάκης κρατάει ακόμα την οικογενειακή του παράδοση πλέκοντας κάθε είδος καλαθιού καθώς το χωριό του είχε μακρά παράδοση στην κατασκευή καλαθιών.
Ας αναφερθώ εδώ στις πληροφορίες που άντλησα από τον τελευταίο καλαθοπλέκτη της Νυβρίτου. Ο καλαθάς δούλευε κατά παραγγελία. Η πρώτη ύλη της καλαθοπλεκτικής ήταν κλωνάρια αγριελιάς, μυρτιάς και λυγαριάς και μαζεύονταν συγκεκριμένη εποχή του έτους κατά τον Οκτώβριο μήνα που τα κλαριά είχαν «μεστώσει» και ήταν εύπλαστα. Ως επί το πλείστον τα καλάθια χρησίμευαν ως οικιακά σκεύη και στις αγροτικές εργασίες και ήταν πολλών ειδών και χρήσεων.
Μαδαράκια που χρησίμευαν ως καλούπια για το την Παρασκευή τυριού. Μεγάλα καλάθια για το μάζεμα ελιών που σε αυτά αποθήκευαν τα χριστουγεννιάτικα λουκάνικα και απάκια και τα κρέμαγαν στα μεσοδόκια του σπιτιού για να συντηρηθούν περισσότερο. Τα καλάθια χρησίμευαν στη συγκομιδή κηπευτικών. Μαλαθούνα είχε αυγοειδές σχήμα και χρησίμευε στην αποθήκευση της προίκας και μικρή μαλαθούνα για είδη ραπτικής και εργόχειρων. Κόφες για την μεταφορά σταφυλιών. Περιβλήματα γυάλινων δοχείων αποθήκευσης υγρών. Πανιέρια για τα γλυκίσματα του γάμου. Τα καλάθια είχαν ποικίλες χρήσεις και ήταν απαραίτητο στοιχείο του νοικοκυριού πριν να εισέλθουν στη ζωή μας τα πλαστικά αντικείμενα.
Στις φωτογραφίες βλέπουμε το κ. Λερετάκη σε στιγμές της εργασίας του που με τα χέρια του χωρίς περιττά εργαλεία δημιουργεί αντικείμενα ξεχασμένα που τα συναντάμε σε λαογραφικά μουσεία και σπίτια ηλικιωνένων καθώς και τα αποτελέσματα της δημιουργικής εργασίας του.
Ευχαριστώ για την ανάγνωση.
Βιργινία Αλεβιζάκη
Ιστορικός-Φιλόλογος
