Θεριζοαλωνιστική μηχανή… «εν δράσει» στις Μοίρες

Σε μια εποχή που ακόμα και στην κρητική ύπαιθρο, η επαφή με τη φύση χάνεται σιγά-σιγά  για τις νεότερες γενιές, είναι ενδιαφέρον να βλέπεις στις Μοίρες -μέσα στην κωμόπολη των Μοιρών και δίπλα σε σπίτια- την διαδικασία του θερίσματος και του αλωνίσματος που για πολλά νεαρά παιδιά είναι κάτι το εντελώς άγνωστο…

Φωτογραφίες: Γιάννης Φραγκιαδάκης

Τι κι αν ο Ιούνιος που μόλις αφήσαμε πίσω μας λέγεται και «Θεριστής», αφού συνδέεται με την ωρίμανση και τον θερισμό των δημητριακών και ο άρτι αφιχθείς Ιούλιος ονομάζεται και «Αλωνάρης» ή «Αλωνιστής» αφού τον μήνα αυτό γίνεται το αλώνισμα; Για την μεγάλη πλειοψηφία των νεότερων Κρητικών Ιούνιος-Ιούλιος σημαίνει απλά Καλοκαίρι και μπάνια στις παραλίες.

Οι εικόνες που κατέγραψε ωστόσο ο φωτογραφικός φακός στην έδρα του Δήμου Φαιστού, μας θυμίζουν το… «αγροτικό» ημερολόγιο και τι εργασίες γίνονται αυτή την εποχή- κάποτε με πολύ χειρωνακτική εργασία, ιδρώτα και μόχθο- σήμερα με πιο σύγχρονα μέσα και λιγότερο κόπο.

Θέρισμα & αλώνισμα

Η θεριζοαλωνιστική μηχανή, που εδώ την βλέπουμε «εν δράσει» σε χωράφι όπου είχαν σπείρει σιτάρι και συγκεκριμένα «ζέα»-ένα από τα αρχαιότερα δημητριακά, κάνει αυτό που λέει το όνομα της: θερίζει και ταυτόχρονα αλωνίζει, διαχωρίζοντας το άχυρο (που προορίζεται για ζωοοτροφή) από τον καρπό (που ο καλλιεργητής θα αλέσει στη συνέχεια για να κάνει ψωμί)  «κερδίζοντας» πολλές εργατοώρες -σκεφτείτε πόση δουλειά, πόσων ανθρώπων υποκαθιστά. Το τρακτέρ με τον ειδικό μηχανισμό που είναι προσαρμοσμένος πίσω του αναλαμβάνει να κάνει ένα σωρό τα άχυρα για να περάσει στη συνέχεια το «μπαλεστικό» (δεν φαίνεται στις φωτογραφίες), το οποίο δένει τα άχυρα σε μπάλες. Παλιότερα η δουλειά αυτή γινόταν από τους θεριστές με το δρεπάνι με το οποίο θερίζανε τα στάχυα, μετά τα κάνανε δεμάτια τα μετέφεραν στις θημωνιές. Στη συνέχεια πήγαιναν τα δεμάτια στα αλώνια- κάθε οικογένεια είχε το δικό της.

Ψωμί από ζέα

Ο κ. Χουστουλάκης που έσπειρε τη «ζέα» μας εξήγησε ότι αυτό έγινε για καθαρά δική του χρήση- το σανό θα το χρησιμοποιήσει για τα ζώα του, ενώ με τον καρπό θα φτιάξει ψωμί για το σπίτι του. Η θρεπτική αξία του συγκεκριμένου δημητριακού είναι αδιαμφισβήτητη, παρ΄όλα αυτά είχε περάσει εντελώς στην αφάνεια και αρχίσαμε να το ανακαλύπτουμε ξανά τα τελευταία χρόνια. Δεν είναι τυχαίο που η ετυμολογία της λέξης «ζείδωρος»,  αυτός που δωρίζει ζωή, προέρχεται από αυτό το δημητριακό. Περιέχει 40% μαγνήσιο επιπλέον των άλλων δημητριακών. Είναι σημαντική όχι μόνο για τις ίνες και τα μέταλλα που περιέχει, αλλά κυρίως για το μαγνήσιο που ενεργοποιεί τις ενζυματικές διαδικασίες του μεταβολισμού. Αποκαλείται μαγνήτης της Ζωής. Το ποσοστό του αμινοξέος «λυσίνη» (Lycin) που περιέχει είναι το συστατικό των πρωτεϊνών που αυξάνει την πεπτικότητα τους, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και είναι το βασικό στοιχείο στην βιοχημική λειτουργία του εγκεφάλου. Βοηθάει στην απορρόφηση θρεπτικών συστατικών (Ca, Mg κ.α.), ενώ θεωρείται ότι καταστέλλει τις φλεγμονές που χρονίζουν στον οργανισμό και καταστρέφουν τα υγιή κύτταρα.