Σεπτέμβρης Τρυγητής και Σταυρίτης

Σεπτέμβριος: Από πού πήρε το όνομά του

Ο Σεπτέμβριος, ή Σεπτέμβρης, ή Σταυρίτες (ποντιακά), είναι ο ένατος μήνας του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Ο πρώτος μήνας του Φθινοπώρου περιλαμβάνει 30 ημέρες. Ο Σεπτέμβριος ήταν ο 7ος μήνας του Ρωμαϊκού ημερολογίου εξ ου και η ονομασία του.

Η λέξη Σεπτέμβριος, September στα λατινικά, προέρχεται από το αριθμητικό septem (σέπτεμ = επτά). Ήταν ο έβδομος μήνας του αρχαίου δεκάμηνου ρωμαϊκού ημερολογίου. Αργότερα, με την προσθήκη του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου, ο Σεπτέμβριος μετακινήθηκε στην ένατη θέση, χωρίς όμως να αλλάξει η ονομασία του.

Σεπτέμβριος στην Μεσαρά

«Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του», μας λέγανε, μόλις έμπαινε ο Σεπτέμβρης οι γονείς μας. Κι είναι για πολλούς η πρώτη μέρα της δουλειάς κι είναι η επιστροφή που σε κάνει να αναρωτιέσαι πόσο γρήγορα περνάει ο καιρός.

Ο καιρός αλλάζει , το ίδιο και οι συνήθειες μας γίνονται πια πιο Μουντές και βαρετές , σαν το χρώμα του ουρανού.

Ο Σεπτέμβρης στην Μεσαρά ήταν παλαιότερα συνυφασμένος με τον Τρύγο , την συγκομιδή δηλαδή των σταφυλιών.  Τον λένε λοιπόν  Τρυγητή  ή Τρυγομήνα.

“ΣΗΚΩ, λοιπόν! Κάνε γρήγορα! Γρήγορα! Οι άλλοι έχουν ξεκινήσει και δεν θα τους προφτάσωμε, φώναξε η μητέρα μου.

Ήταν πρωί, χαράματα κι ο ήλιος δεν είχε ανατείλει ακόμη. Αλλά όλο το χωριό ήταν ήδη στο πόδι και στο δρόμο—σειρές ανθρώπων προχωρούσαν βιαστικοί και χαρούμενοι στους στενούς αγροτικούς δρόμους του νησιού μου, της Κρήτης.

Θυμάμαι ακόμη πώς πεταγόμουν από το κρεββάτι κι έτρεχα στην αυλή του μικρού μας χωριάτικου σπιτιού για να πλυθώ. Ύστερα ανέβαινα στο γαϊδουράκι μας και φεύγαμε βιαστικά για να προλάβουμε τους συγχωριανούς μας. Αλλά γιατί όλη αυτή η βιασύνη;

Ήταν η εποχή του τρύγου. Για τα μικρά μας χωριά , ήταν καιρός δραστηριότητος και χαράς, καιρός να δρέψουμε τους καρπούς των κόπων μιας ολόκληρης χρονιάς. Ήταν ο μήνας Σεπτέμβριος, η εποχή του τρύγου των σταφυλιών.”

(Όπως ελέχθη στον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στην Ελλάδα)

Παράλληλα , ο Σεπτέμβρης ήταν ένας Μήνας που γίνονταν πολλά γλέντια , ιδιαίτερα στην γιορτή της ύψωσης του Τιμίου Σταυρού .Τον λένε λοιόν και μήνα του Σταυρού  ή  Σταυρίτη .

Ο Σεπτέμβριος είναι επίσης και ο μήνας της επιστροφής των μαθητών στα σχολεία για μια νέα χρονιά.

Λαογραφία του Σεπτέμβρη

-Στον τρυγητή σιτάρι σπείρε και στο πανηγύρι σύρε (το Σεπτέμβρη διεξάγονται πάρα πολλά πανηγύρια ανά την Ελλάδα)

-Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια.

-Μάρτη και Σεπτέμβρη ίσια τα μεσάνυχτα (λόγω των ισημεριών, χειμερινής κι εαρινής)

-Αν βρέξει ο τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο.

-Του Σταυρού σταύρωνε και σπέρνε.

-Τον τρυγητή τ’ αμπελουργού, πάνε χαλάλι οι κόποι (η συγκομιδή των σταφυλιών)

-Θέρος, τρύγος, πόλεμος.

Καλό μήνα σε όλους!