Μακεδονικός Αγώνας, Α΄ μέρος

Γράφει ο: Γιώργος Ι. Ζωγραφάκης

Ο Μακεδονικός Αγώνας ήταν μια από τις σημαντικότερες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Έλαβε χώρα στη Μακεδονία, κυρίως από το 1903 ως το 1908. Αιτία του Μακεδονικού Αγώνα ήταν  η άμεση απειλή να χαθεί αυτός ο χώρος για την Ελλάδα και να περιέλθει στη Βουλγαρία, η οποία είχε εξαπολύσει στο μακεδονικό χώρο μια άνευ προηγουμένου πολυμέτωπη επίθεση σε βάρος του ελληνικού στοιχείου. Στην επίθεση αυτή οι Βούλγαροι, με ειρηνικά μέσα αρχικά, αλλά στη συνέχεια με ολοένα αυξανόμενη βία, επιχειρούσαν να τρομοκρατήσουν τους Έλληνες, να εξαλείψουν την ελληνική παιδεία και συνείδηση και να επιβάλουν   στον πληθυσμό συνείδηση βουλγαρική.

  Στην πραγματικότητα η αντιπαλότητα και, εν συνεχεία, εχθρότητα, άρχισε από το 1870, όταν ιδρύθηκε η βουλγαρική Εξαρχία και η βουλγαρική εκκλησία αποσπάστηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Χρονικά, η περίοδος αυτή συνέπεσε με την εμφάνιση, τόσο στη Βουλγαρία, όσο και σε ολόκληρη τη Βαλκανική, εθνικιστικών κινημάτων και σύντομα  ταυτίστηκαν οι έννοιες Βούλγαρος και Εξαρχικός. Κατ’ αντιστοιχία, ταυτίστηκαν οι έννοιες Έλληνας και Πατριαρχικός.

  Τον βουλγαρικό εθνικισμό ενέτεινε η διαβόητη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, η οποία υπογράφηκε το 1878 μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας, και δημιουργούσε τη Μεγάλη Βουλγαρία, σε βάρος κυρίως των ελληνικών εδαφών της Μακεδονίας και της Θράκης. Και, παρ’ όλον ότι η συνθήκη αυτή καταργήθηκε πριν καν ισχύσει, ωστόσο αποτέλεσε για τους Βουλγάρους εθνικό όραμα για τις επόμενες δεκαετίες.

  Όλα αυτά βέβαια συνέβαιναν ενώ και οι δύο λαοί, Έλληνες και Βούλγαροι, βιούσαν υπό τη σκληρή εξουσία της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία ωστόσο διήγε φάση εμφανούς κάμψης και παρακμής και ήταν φανερό ότι, αργά ή γρήγορα, θα αναγκαζόταν να εγκαταλείψει το χώρο των Βαλκανίων. Έτσι κάθε εθνότητα, ιδιαίτερα η βουλγαρική, επιχειρούσε να καταλάβει το κενό εξουσίας που θα προέκυπτε. Εν όψει αυτού του πολύ πιθανού ενδεχομένου, ο βουλγαρικός εθνικισμός ξεκίνησε, με την είσοδο του 20ού αιώνα, συντονισμένη προσπάθεια να εμφανίσει  τη Μακεδονία ως χώρο όπου κυριαρχούσαν οι Εξαρχικοί – Βούλγαροι. Στην αρχή η προσπάθεια αυτή πήρε τη μορφή ανάπτυξης βουλγαρικών σχολείων και εξαρχικών εκκλησιών, όμως, επειδή υπήρξε αντίδραση του ελληνικού στοιχείου, ιδιαίτερα των δασκάλων, ιερέων και λοιπών Ελλήνων πατριωτών, οι Βούλγαροι, οργανωμένοι σε οργανώσεις (κομιτάτα), άρχισαν καταπιέσεις και διωγμούς, προσπαθώντας με την πειθώ, αλλά κυρίως με τη βία να πετύχουν το σκοπό τους.

 Αυτή η αντίδραση των Ελλήνων, σύντομα πήρε τη μορφή ένοπλης αντίστασης κατά της ένοπλης βουλγαρικής βίας. Και αυτοί οι ένοπλοι Έλληνες έμειναν στην ιστορία ως «Μακεδονομάχοι» και ο αγώνας τους ως «Μακεδονικός Αγώνας». Αυτός ο αγώνας στην αρχή στηρίχτηκε στους γηγενείς Μακεδόνες, όμως γρήγορα φάνηκε ότι ήταν αναγκαία η βοήθεια από την ελεύθερη Ελλάδα, όχι μόνο σε οργάνωση και εφόδια, αλλά κυρίως σε εθελοντές μαχητές, εφόσον μάλιστα οι Βούλγαροι είχαν συνεχή ανάλογη στήριξη από το όμορο κράτος της Βουλγαρίας.

Ο  Γιώργος Ι. Ζωγραφάκης,  είναι συντ. δάσκαλος -συγγραφέας