Ο Αη Γιώργης στο Βαθιακό
της Αμπαδιάς

H εκκλησία του Αγίου Γεωργίου με τοιχογραφίες του 12ου αιώνα, δεσπόζει στο Βαθιακό ένα από τα 13 χωριά της Αμπαδιάς της επαρχίας Αμαρίου Ρεθύμνου, το χωριό των φημισμένων Γενίτσαρων που τρομοκρατούσαν με τις αγριότητές τους ολόκληρη την περιοχή.

Φωτογραφίες: Γιάννης Φραγκιαδάκης

Κανονικά, ο Άγιος Γεώργιος γιορτάζει στις 23 Απριλίου. Σε περίπτωση, όμως, που η 23η Απριλίου πέφτει πριν από το Πάσχα, όπως φέτος, η εορτή του Αγίου Γεωργίου μετατίθεται τη Δευτέρα του Πάσχα, έτσι τον γιορτάσαμε 25 του μήνα.

Ο παμπάλαιος ναός του Αγίου Γεωργίου στο Βαθιακό αποδεικνύει ότι το χωριό υπήρχε ήδη από τη βυζαντινή περίοδο. Το όνομα του Βαθιακού φαίνεται να προέρχεται από το τοπωνύμιο «βαθύ – αγκός» (λαγκός- από τη μεσαιωνική λέξη λαγκάδι που σημαίνει στενή κοιλάδα ανάμεσα σε υψώματα, με πλούσια βλάστηση).
Όπως έχει γράψει ο Γιώργης Καλλέργης «Επί Οθωμανικής περιόδου, το Βαθιακό ήταν το κέντρο των πιο σκληρών Γενίτσαρων της Κρήτης, των περιβόητων Αμπαδιωτών, οι οποίοι ήταν ελληνικής καταγωγής αλλά εξισλαμίστηκαν στην πρώιμη τουρκοκρατία και φανατίστηκαν τόσο που λησμόνησαν την καταγωγή τους. Είχαν πάντως υψηλότατη κρητική συνείδηση και αίσθηση της διαφοράς τους από τους ανατολίτες Τούρκους».

Εξισλαμισμός
«Στο Βαθιακό, ύστερα από τον εξισλαμισμό του, δε κατοικούσαν χριστιανοί, αλλά αποκλειστικά και μόνο μουσουλμάνοι. Το 1821 οι χριστιανοί επαναστάτες έκαναν έκκληση στους μουσουλμάνους της Αμπαδιάς για κοινό αγώνα κατά των Τούρκων υπενθυμίζοντάς τους την ελληνική τους καταγωγή. Οι Αμπαδιώτες ενώ δέχτηκαν αρχικά, πρόδωσαν στη συνέχεια το σχέδιο στην οθωμανική δικοίκηση του Ρεθύμνου. Έπειτα, οι μουσουλμάνοι του Βαθιακού με αρχηγό το Ντελή Μουσταφά οχυρώθηκαν στο χωριό. Οι επαναστάτες χριστιανοί με επικεφαλής τους καπετάνιους Κουρμούλη και Μελιδόνη μπήκαν μέσα και σκότωσαν πολλούς ενώ αποκεφάλισαν το Ντελή για τα εγκλήματα που είχε κάνει στη Κοξαρέ (του Αγίου Βασιλείου). Το 1822 το Βαθιακό έγινε τουρκικό στρατόπεδο, στο οποίο μπήκε μεταμφιεσμένος ο καπετάν Μελιδόνης και σκότωσε 18 Τούρκους μέσα στο τζαμί!».

Εκκλησιές
Στο Βαθιακό, όπως αναφέρει ο Γ. Καλλέργης, «πριν λάβει χώρα ο εξισλαμισμός των κατοίκων του υπήρχαν πολλές εκκλησίες, ανάμεσα τους και της Αγίας Αικατερίνης που μετατράπηκε στο τζαμί του χωριού, ενώ άλλη σε αχυρώνα κ.λ.π. Άλλες παλιές εκκλησίες ήταν του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Στεφάνου κ.α. Πάνω στο λόφο του χωριού υπάρχει και ο Κούλες. Εντυπωσιακή είναι επίσης η φρουριακή δομή πολλών σπιτιών με πολεμίστρες, κλπ. Μετά τις κρητικές επαναστάσεις του προηγούμενου αιώνα και την θρησκευτική ανταλλαγή των πληθυσμών (1923) οι μουσουλμάνοι κάτοικοί του Βαθιακού έφυγαν, πιεζόμενοι από τους επαναστάτες και φοβούμενοι αντίποινα, αρχικά στο Ρέθυμνο και έπειτα κυρίως στην Τουρκία και σε άλλα μέρη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ενώ στο χωριό εγκαταστάθηκαν κάτοικοι από άλλες περιοχές, όπως τη Νίθαυρη Αμαρίου (στην οποία υπάγεται διοικητικά), τα Σφακιά κ.λ.π. Σήμερα, δυστυχώς είναι σχεδόν έρημο και ακατοίκητο και καταρρέει λησμονημένο από τους πολλούς….».