Ο Άγιος Δημήτριος ο γαλατόκτιστος στο Καστρί Χόνδρου-Βιάννου

Ανηφορίζοντας από το Καστρί για το Χόνδρο Βιάννου μιά μικρή παράκαμψη αριστερά σε οδηγεί ύστερα από σύντομη ασφάλτινη και χωμάτινη διαδρομή στη θέση όπου βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου του γαλατόκτιστου . Στός σημείο υπήρχε Μοναστήρι όπως μαρτυρούν τα ημιερηπωμένα κτίσματα που υπάρχουν γύρω από την εκκλησία και καταστράφηκε κατά τις επαναστάσεις της Τουρκοκρατίας. Αμέσως μετά οι μοναχοί του, σύμφωνα με την παράδοση, κατέφυγαν στη Μονή των Απεζανών, αφού πρώτα έκρυψαν τα πολύτιμα ιερά σκεύη και τα κειμήλια σε απρόσιτα σημεία της περιοχής.

Το βυζαντινό τοιχογραφημένο εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου πρέπει να ήταν το καθολικό της Μονής. Είναι γνωστό και ως Άγιος Δημήτριος ο «Γαλατόκτιστος» καθώς, σύμφωνα με την παράδοση, για το χτίσιμό του χρησιμοποιήθηκε γάλα αντί νερού από τα πολλά πρόβατα που διατηρούσαν οι μοναχοί.

Με αφορμή την σημερινή εορτή του Αγίου , το apopsilive.gr επισκέφτηκε την εκκλησία που ωστόσο ήταν κλειστή με αποτέλεσμα να μην καταφέρουμε να βγάλουμε φωτογραφίες από το εσωτερικό της όπου υπάρχουν κάποιες τοιχογραφίες σε καλή κατάσταση.

Κοντά στο Μοναστήρι υπάρχει πολύ μεγάλος  και εντυπωσιακός βράχος που σχετικά  πρόσφατα σκίστηκε στα δύο , γι αυτό και οι ντόπιοι τον αποκαλούν σχιστό χαράκι.

Η παράδοση για το μοναχό που ήταν γυναίκα

Για το μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου διατηρούνται διάφορες παραδόσεις μια εκ των οποίων παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Σύμφωνα με αυτή, επί Τουρκοκρατίας ζούσαν στη μονή 70 μοναχοί. Σε κοντινή απόσταση λειτουργούσε ένας μύλος από έναν μουσουλμάνο. Κάποια στιγμή ένας νέος μοναχός του μοναστηριού πήγε στο μύλο να αλέσει σιτάρι για τις ανάγκες των αδελφών του. Στο δρόμο συνάντησε μια κοπέλα που τον είδε και τον ερωτεύθηκε κι επειδή ο μοναχός δεν ανταποκρίθηκε στον έρωτα της εκείνη τον κατηγόρησε πως την διακόρευσε. 

Για κακή τύχη όμως της κοπέλας, όπως αποδείχθηκε ο μοναχός δεν ήταν άνδρας αλλά γυναίκα που είχε φορέσει ανδρικά ρούχα και παρουσιαστεί στη μονή όταν οι Οθωμανοί στο χωριό που ζούσε έκαναν κακό στην οικογένεια της και θέλησαν να μαγαρίσουν και την ίδια.

Νοτιοανατολικά του καθολικού του Αγίου Δημητρίου, και λίγο πιο χαμηλά απ’ αυτό, υπάρχει η πηγή και μια μεγάλη στέρνα απ’ όπου καλύπτονταν οι ανάγκες της μονής σε νερό.

(Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από την έκδοση «Τα Βυζαντινά Μνημεία του Χόνδρου Βιάννου Κρήτης, του Δρ Ιωάννη Ηλ. Βολανάκη).