Οδοιπορικό: Τα Πάνω Καστελλιανά , ο Κάστελος και…ο Ανδρέας! (ΒΙΝΤΕΟ)

Κάνοντας μιά μικρή βόλτα στο χωριό Πάνω Καστελλιανά διαπιστώσαμε ότι οι τα περισσότερα σπίτια ήταν εγκαταλελειμμένα , άλλα κλειστά ενώ πολύ λίγοι κάτοικοι , κυρίως συνταξιούχοι , διέμεναν σ αυτά.

Ο κύριος Ανδρέας , παλιός φορτηγατζής ήταν ένας από αυτούς και μας αντιλήφθηκε την στιγμή που πήγαινε να ανάψει το τζάκι. Ο ίδιος μας είπε ότι ζει στο Ηράκλειο και κάποιες ημέρες της εβδομάδας επισκέπτεται το χωριό. Μόλις είχε βραδιάσει και εκείνη την ώρα “πιάσαμε” την κουβέντα …

“Έκανα ταξίδια , τώρα είμαι συνταξιούχος …εσείς ποιοί είστε ; Μας ρώτησε. Μετά από σύντομη γνωριμία κι αφού βεβαιώθηκε για το ποιοι είμαστε , άρχισε αν μας μιλάει για το χωριό , τους κατοίκους και τα αξιοθέατα της περιοχής. Ωστόσο εντύπωση μας έκανε η ιστορία με “του Αράπη η κουφάλα” και “της Νεαράιδας το πηγάδι…”

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΤΟ ΒΙΝΤΕΟ…

Ιστορικά στοιχεία του χωριού

Γενικά τα Καστελλιανά είναι κεφαλοχώρι του Δήμου Αρχανών Αστερουσίων στη βόρεια ρίζα του ομώνυμου βουνού. Αποτελούσε τη σημαντικότερο χωριό στο οποίο είχαν εγκατασταθεί οι εργαζόμενοι στα κτήματα των αρχόντων που διέμεναν στο Castel de Belvendere που ήταν χτισμένο στο ύψωμα Κάστελλος που αυτόνομο εποπτεύει στην ανατολική πεδιάδα της Μεσαράς.
  Το περίεργο είναι ότι το χωριό δεν αναφέρεται σε έγγραφα της εποχής που και το φρούριο βρισκόταν στην ακμή του. Όμως οι «βούργοι» του φρουρίου όπως αναφέρονται θα πρέπει να ήταν διάσπαρτα οικοδομήματα στην περιοχή ή συστάδες οικιών οι οποίες συνενώθηκαν για να αποτελέσουν τα Καστελλιανά.

  Και τα δύο χωριά (Πάνω και Κάτω Καστελλιανά) όπως ήδη αναφέραμε αποτελούσαν τους «βούργους» της καστελανίας και στις βενετσιάνικες απογραφές αναφέρονται μαζί με κοινό το όνομα Καστελιανά και μόνο στην απογραφή του 1900 γίνεται ο διαχωρισμός τους. Στην οθωμανική απογραφή το χωριό έχει το όνομα Nefs Rizu και 45 χαράτσια ενώ με την παλιότερη ονομασία του το ξανασυναντάμε στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834.
  Το χωριό Πάνω Καστελλιανά είναι όμορφο και δεμένο με την κρητική παράδοσή χωρίς να διαθέτει ιδιαίτερα πλούσια χωράφια. Η ελαιοπαραγωγή είναι από τις βασικότερες ασχολίες των κατοίκων του χωριού, αλλά και ολόκληρου του διαμερίσματος.
  Ο ποταμός Αναποδάρης που φαίνεται από την πανοραμική θέα που προσφέρει ο Κάστελος αρδεύει (κατά την εποχή που έχει νερό τα κτήματα των φιλόπονων κατοίκων. Στην περιφέρεια του χωριού διασώζεται το τοπωνύμιο «Αποστόλοι[1]» στο οποίο πριν από 40 χρόνια έγιναν οι πρώτες εφαρμογές της γραμμικής καλλιέργειας αμπελώνων και της συστηματικής άρδευσης των, δίνοντας έτσι νέα ώθηση στην αγροτική ανάπτυξη και παραγωγή.