Ο Θεός Ασκληπιός στον Λέντα

Έως τις 30 Ιουνίου θα διαρκέσει η περιοδική έκθεση «Αρχαίων Ιάματα. Ο Θεός Ασκληπιός στη Λεβήνα», στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου η οποία εγκαινιάστηκε την περασμένη Παρασκευή 6 Μαΐου.

ΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Διοργανωτής της Έκθεσης είναι το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου σε συνεργασία με το Μουσείο Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Δίκτυο Συλλόγων Μεσαράς.

ΕΚΘΕΜΑΤΑ: Η έκθεση περιλαμβάνει εκθέματα από το ιερό Ασκληπιείο της αρχαίας Λεβήνας (σημερινός οικισμός Λέντα) και συγκεκριμένα γλυπτά και επιγραφές- ιάματα, που εκτίθενται για πρώτη φορά στο κοινό.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ: Το Ασκληπιείο της Λεβήνας ήταν ένα από τα σπουδαιότερα στον ελληνικό χώρο, όπως αναφέρεται από τους αρχαίους συγγραφείς. Προσκυνητές από όλο το νησί προσέρχονταν στο ιερό για να θεραπευθούν με τη βοήθεια του Ασκληπιού-προστάτη της υγείας. Συνταγές θεραπειών έφτασαν ως τις μέρες μας, μέσω των αναθηματικών επιγραφών που ήταν εντοιχισμένες στο χώρο του εγκοιμητηρίου.

ΑΣΚΛΗΠΙΟΣ: Η έκθεση πλαισιώνεται με πλούσιο πληροφοριακό και εποπτικό υλικό για τη λατρεία του Ασκληπιού, την εξέλιξή της στην πορεία του χρόνου και τα Ασκληπιεία, ιερούς τόπους λατρείας και ίασης στην αρχαιότητα.

ΛΕΒΗΝΑ: Όπως αναφέρεται από το Υπουργείο Πολιτισμού «Η αρχαία πόλη του Λεβήνα ήταν γνωστή ως λιμάνι της Γόρτυνας, πολύ περισσότερο όμως για το σημαντικό ιερό του Ασκληπιού που διέθετε. Το όνομα της αρχαίας πόλης είναι πιθανόν φοινικικό και προέρχεται μάλλον από τη μορφή του δυτικού ακρωτηρίου που μοιάζει με κεφάλι λιονταριού. Η περίοδος ακμής του ιερού του Ασκληπιού ανάγεται στην Ελληνιστική και Ρωμαϊκή εποχή.

Τα πρώτα ίχνη ζωής στην περιοχή του Λεβήνα κάνουν την εμφάνισή τους ήδη στη Νεολιθική Εποχή, όπου λείψανα κατοίκησης έχουν εντοπιστεί στη βραχώδη κορυφή του ακρωτηρίου Λέοντας. Ο πρώτος βεβαιωμένος οικισμός, ωστόσο, ανάγεται στην Πρωτομινωική εποχή (2600 – 2000 π.Χ.). Σ’ αυτόν ανήκουν και οι πρωτομινωικοί τάφοι που ανακαλύφθηκαν στην ευρύτερη περιοχή με σημαντικά ευρήματα, τα οποία φανερώνουν τις επαφές που είχε αναπτύξει ο μινωικός Λεβήνας με την Αίγυπτο και τις Κυκλάδες.

Σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές (Στράβωνας, Φιλόστρατος) η πόλη του Λεβήνα γνωρίζει και πάλι ανάπτυξη και εξελίσσεται, όταν γίνεται λιμάνι της Γόρτυνας, τότε που χτίζεται και το ιερό του Ασκληπιού, το 4ο αι. π.Χ. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ακόμη ότι, οι Γορτύνιοι ίδρυσαν το ιερό σύμφωνα με τους κανόνες και τις ιεροτελεστίες που ίσχυαν στο ιερό της Επιδαύρου. Μεγάλη ακμή πρέπει να γνώρισε ο Λεβήνας στον 2ο αι. π.Χ., όταν η Γόρτυνα, μετά την καταστροφή της Φαιστού στα μέσα του 2ου αι. π.Χ., έγινε πρωτεύουσα της Μεσαράς και αργότερα όλης της Κρήτης. Ένας φοβερός σεισμός το 46 π.Χ., που περιγράφεται από το Φιλόστρατο, καταστρέφει την πόλη. Ωστόσο, η πόλη του Λεβήνα ανοικοδομήθηκε και πάλι στα ρωμαϊκά χρόνια και αποτέλεσε σημαντικό σταθμό εμπορίου ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Κρήτη. Η κατοίκηση στην περιοχή αυτή συνεχίστηκε στην Πρώιμη και Μέση Βυζαντινή εποχή, όπως αποδεικνύουν λείψανα παλαιοχριστιανικής βασιλικής και άλλων βυζαντινών κτηρίων.

Ύστερα από την πρώτη επίσκεψη του Άγγλου πλοιάρχου H. Spratt στα μέσα του προηγούμενου αιώνα άρχισαν οι αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή. Οι πρώτες αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή του Λεβήνα ξεκίνησαν στα αρχές του 20ου αι. π.Χ., όταν η Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή πραγματοποίησε ανασκαφές με τη διεύθυνση των F. Halbherr και L. Pernier (1900, 1910 και 1912-13). Τότε αποκαλύφθηκαν το ιερό του Ασκληπιού και τα λείψανα των υπόλοιπων κτιρίων».