Πολιτισμός
Πως βγήκε η φράση «…Να μου τρυπήσεις την μύτη…» ή « …χώνεις την μύτη σου παντού…»;
Τις χρησιμοποιούμε σχεδόν καθημερινά, λίγοι όμως γνωρίζουν πως πίσω από αυτές τις φράσεις υπάρχει κάποιο γεγονός, συνήθως ιστορικό, που έγινε αφορμή να μείνουν για πάντα στην …ομιλία μας !
«…Να μου τρυπήσεις την μύτη…» ή « …χώνεις την μύτη σου παντού…»
Στη Βυζαντινή εποχή, η ποινή του θανάτου ήταν μάλλον σπάνιο φαινόμενο. Η Σύγκλητος που δίκαζε τον κατηγορούμενο, αν το παράπτωμα του ήταν βαρύ, τον παράδινε στο λαό, να τον κάνει ότι θέλει. Πολλές φορές ο κατηγορούμενος κατόρθωνε να πείσει τους τιμωρούς του, ότι ήταν αθώος και τη γλίτωνε, πληρώνοντας ένα ορισμένο ποσό. Μετά από αυτό όμως, ήταν υποχρεωμένος να εγκαταλείψει, αμέσως την πόλη που έμενε ως τότε και να αυτοεξοριστεί. Αλλά αν η Σύγκλητος δεν τον καταδίκαζε σε θάνατο, έβαζε άλλες χειρότερες τιμωρίες, όπως τη τύφλωση, το κόψιμο των χεριών ή των ποδιών και το κόψιμο της μύτης. Το Βυζάντιο ήταν πλημμυρισμένο από τυφλούς και κοψομύτηδες. Ο στρατηγός Λεόντιος Μαχαιράς, ο πρωτοσπαθάριος Μιχαήλ Λυκανός, ο αυτοκράτορας Ιουλιανός και πολλοί άλλοι κυκλοφορούσαν με κομμένη μύτη. Έτσι έχουμε τα επίθετα ακόμα και σήμερα …: Κουτσομύτης, Κοτσαύτης, Κοψαχείλης, Κουτσομητσόπουλος. Τα σκληρά αυτά έθιμα εξακολουθούσαν, δυστυχώς και μετά την άλωση. Στη Μάνη παλιότερα, ήταν συνηθισμένη απειλή ” θα σου κόψω μύτη και αφτιά”. Και επειδή οι ρινότμητοι δε παρουσίαζαν όμορφο θέαμα, αλλά και η φωνή τους επίσης, δεν ακουγότανε καλά, για τούτο προσπαθούσαν να επισκευαστούν, αντικαθιστώντας το κομμάτι που του έλειπε με ένα αργυρό έλασμα. Αυτός, λοιπόν, που είχε ένα τέτοιο έλασμα λεγόταν « Αργυρομύτης» , ένα επίθετο πολύ διαδεδομένο τότε και που σήμερα ακούγεται και το « Ασημομύτης». Μάλιστα σε ένα χρονικό του 12ου αιώνα συναντούμε και το επίθετο « Χαλκομύτης». Πολλές φορές, πάλι οι τιμωρούντες, αντί να του κόψουν τη μύτη, την τρυπούσαν πολλές φορές και έτσι έμεινε η σημερινή παροιμιώδες έκφραση “Να μου τρυπήσεις τη μύτη“.
Τις τιμωρίες αυτές τις έβαζαν συνήθως σ΄ εκείνους που ανακατεύονταν σε ανατρεπτικές κινήσεις. Ο λαός του Βυζαντίου έλεγε κοροϊδευτικά για αυτούς ότι η μύτη τους «ωσφραίνετο μόνο το κακό » για αυτό και τους την έκοβαν. Από την απάνθρωπη αυτή τιμωρία, έμεινε ως τα χρόνια μας η παροιμιώδης φράση : « Χώνει τη μύτη του παντού»…
Wikipedia.gr
